«درياي بي پايان» و لذت بي پايان موسيقي ايراني

"درياي بي پايان" عنوان يکي از آثار زيباي گروه دستان است .

اين کار ، بخش دوم کنسرت گروه  دستان و سالار عقيلي است که در تابستان 1385 در مجموعه فرهنگي هنري نياوران برگزار گرديد . بخش ِ نخست ِ اين کنسرت با عنوان ِ " ساز دستان " همزمان با اجراي کنسرت توسط شرکت فرهنگي هنري آوا خورشيد منتشر گرديد . درياي بي پايان گشت و گذاري در بيات ِ اصفهان است . بر خلاف ساير کارهاي گروه دستان ، آهنگسازي و تنظيم اين اثر را سعيد فرج پوري نوازنده ي کمانچه ي گروه بر عهده داشته است . طبق معمول حسين بهروزي نيا بربط مي نوازد و حميد متبسم تار . اين بار هم شاهد هنرنمايي ِ ابَرنوازنده ي تمبک ايران يعني پژمان حدادي هستيم و بهنام ساماني هم که با دف و دايره و کوزه و دمام رنگ آميزي ِ اين اثر هنري را تکميل مي کند .

اعضاي گروه دستان هر يک در سرزميني دور از يکديگر روزگار را سپري مي کنند . اما وقتي قرار است دست يافته هاي خود را در تنوع فرم هاي تازه ، ملودي هاي جذاب ، تنظيم هاي حرفه اي و ارائه ي اثري در تکنيک و خلاقيت و نوآوري به مخاطبان خود در ايران و ديگر نقاط جهان ارائه کنند ، از اينجا و آنجا گرد ِ هم مي آيند و در هماهنگي ِ شگفت انگيز و رشک برانگيز برنامه اي فراهم مي آورند همچون درياي بي پايان که نمونه اي والا از موسيقي والا و تفکر بر انگيز .

درياي بي پايان ، ارائه ي يک موسيقي ِ منسجم ِ ايراني است .بر خلاف ِ ساير گروه نوازي هايي که تاکنون از گروه هاي موسيقي ِ ايراني ديده ايم ، اين کار خود را از کليشه ي هميشگي ِ سوال و جواب ميان سازها رها کرده و حتا اگر با ديدي نوستالژيک بخواهيم درياي بي پايان را بنگريم به نگاهي نو در گفتگوي ميان ِ سازها خواهيم رسيد که در واقع بيانگر ِ نوعي همخواني ميان سازهاست . با وجود ِ حضور ِ پرقدرت ِ کليه ي نوازندگان ِ اين اثر ، مي توان محوريت ِ مقتدر بودن ِ کل ِ اثر را بر دوش ِ بربط و تمبک گذاشت . پژمان حدادي با ريزنوازي هاي خود ، ارائه ي ريتم هاي جديد و همراهي ِ کليه ي سازها به نوعي رنگي بديع به کل ِ اثر بخشيده و حسن بهروزي نيا با حجم دارکردن ِ فضا و حفظ ِ خط ِ باس در کل ِ اثر ، موسيقي را از حالت ِ يکنواخت ِ خاص ِ موسيقي ايراني خارج مي کند .

صداي سالار عقيلي ، مخملين و مهتابي است . کلمات و هجاها بدون ِ پيچش هاي ِ اضافي در دهان ادا مي شوند . ارائه ي آوازي سبک و روان چه در تصنيف ها و چه در همراهي ساز و آواز در کل ِ اثر از جانب سالار عقيلي نشانه ي تسلط کامل او بر آواز ايراني است .

با نگاهي کلي به درياي بي پايان شاهد ِ خلق ملودي هاي جديد از سعيد فرج پوري هستيم . سعيد فرج پوري با نگاهي نو بيات ِ اصفهان را به گونه اي سهل و ممتنع ارائه داده ، چرا که شکل ساختاري اثر در بيات اصفهان حفظ شده و در عين حال با رنگ بندي و ارائه ي ريتم هاي جديد ، بيات اصفهاني جديد خلق شده است . فرم ساختاري ِ ريتميک ِ تصنيف هاي شکايت دل با غزلي از مولانا و حال ِ خونين دلان با غزلي از حافظ شنونده را به ياد تصنيف کشتي شکسته گان از شهرام ناظري مي اندازد .

درياي بي پايان با حس پويا و ديناميک خود پاسخي به آن دسته از منتقدين موسيقي ايراني است که نظراتشان مبني بر يکنواختي موسيقي ايراني و ايجاد رخوت در آن است.

به منتخبي از قطعات اين اثر ماندگار گوش مي دهيم .

حال خونين دلان

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

شمس جان